Houffalize – Stad

Wie naar Houffalize komt om er historische gebouwen of een pittoresk klassiek Ardeens stadje te ontdekken, komt bedrogen uit. Tijdens het Von Rundstedt-offensief in de winter van 1944-45 heeft de stad zwaar geleden onder de bombardementen en toen de wapens uiteindelijk zwegen stond nog maar 10% van de stad overeind. Toch is een bezoek aan de stad meer dan de moeite waard.

Meer lezen...

Geschiedenis

Hoewel er weinig geweten is van de vroege geschiedenis van Houffalize, wordt algemeen aangenomen dat de plaats al vroeg bewoond was. Restanten van Romeinse villa’s wijzen er in elk geval op dat de Romeinen interesse in de regio hadden en er zich vestigden.

Indien men op de kaart kijkt hoe de oostelijke Ourthe om de plaats meandert, kan men zich gemakkelijk inbeelden dat ze gemakkelijk verdedigbaar was en dus ideaal gelegen om er een burcht te bouwen waarrond de stad zich kon ontwikkelen.

In een oorkonde van 1147 wordt een zekere Winandus de Alta Falesia vermeld, wat de eerste geschreven verwijzing is naar de stad. ‘Alta Falesia’ is de Latijnse benaming van ‘haute falaise’ (‘hoge rots’), een naam die in de loop der tijd verbasterd is tot Houffalise en tegen het einde van de vorige eeuw tot Houffalize.

Houffalize was in de 12e eeuw een leengoed van de heren van La Roche. Winand de Alta Falesia (Winand von Gronsfeld Houffalize) is de oudst bekende heer van Houffalize (+ 1128 – ?), wiens zoon Thierry I de Houffalize (+ 1156 – 1244) en kleinzoon Henri I de Bolland Gronsfeld Houffalize (+ 1188 – 1282) het hospitaal Sainte Catharine oprichtten. In 1235 schonken zij het hospitaal met alle bijgebouwen aan de Chanoines Augustins de Liège die deel uitmaakten van de Franse orde van Val des Ecoliers. In de loop der jaren speelde de priorij van de Val des Ecoliers een belangrijke rol in verschillende parochies in de ruime omgeving van Houffalize.

Het geslacht van de heren van Houffalize eindigt in de 14e eeuw, waarna het leengoed in handen kwam van de familie d’Argenteau tot het midden van de 15e eeuw. Daarna kwam het leengoed in handen van de familie de Mérode tot het in 1589 door het huwelijk van Antoinette de Mérode met een prins de Rivière overging in de handen van de familie de Rivière. De laatste Heer de Rivière is kinderloos en geeft het leengoed door aan zijn neef Zalusky, die een beheerder voor de burcht en haar bijgebouwen benoemt tot aan de Franse revolutie. Na de annexatie door Frankrijk wordt Houffalize benoemd tot hoofdplaats van het kanton, binnen het arrondissement Neufchateau.

De stad

De stad kreeg reeds vroeg stadsrechten en vanaf 1283 werden een “burgemeester en schepenen” benoemd die zich bezig hielden met de rechtspraak over de burgers. Houffalize kon gezien worden als een landelijk leengoed waarvan de leenheer de boeren een charter toekende voor een franchise van minder dan een hectare aan de voet van de burcht en nabij de brug over de Ourthe.

In 1338 kreeg de stad van Jan van Bohemen, en later bevestigd door Keizer Karel, het recht om twee maal per jaar een jaarmarkt te organiseren. In de 15e eeuw bouwde Renaud d’Argenteau een stadswal, wat wijst op een zeker belang van de stad. Spijtig genoeg werd de stad tegen het einde van de 17e eeuw veroverd door de legers van Lodewijk XIV die in 1688 de stadswal vernielden en in 1692 de burcht.

Het kasteel dat buiten de burcht opgericht was door Ernest de Rivière bleef bestaan tot het vernield werd gedurende de tweede wereldoorlog.

Na de Belgische revolutie behield Houffalize de titel van hoofdplaats van het kanton en kende de stad een voorspoedige economische activiteit. Deze werd bloedig tot staan gebracht door het Von Rundstedt-offensief dat de inwoners verplichtte de stad herop te bouwen en een nieuwe toekomst uit te bouwen.

Toerisme

Houffalize doet er alles aan om het toeristen naar de zin te maken. De ontvangst is overal vriendelijk en mensen doen hun uiterste best om verschillende talen te spreken. In de prachtige omgeving zijn vele goed aangegeven wandelingen uitgestippeld en ook voor fietsers en mountainbikers werden boeiende en uitdagende parcours uitgetekend.

Mountainbike

Sinds 1992 organiseert Houffalize jaarlijks een manche van Wereldcup Cross-country, evenals verschillende evenementen zoals de Chouffe Marathon, de Houffamarathon, enz. Houffalize biedt dan ook ontzettend veel mogelijkheden om te mountain biken langs zorgvuldig uitgestippelde routes of gewoon op het gevoel af…

Halle « Un acte de reconnaissance »

In het kader van de renovatie van de ‘Place de Janvier 45’ werd in 2005, 60 jaar na het einde van de tweede wereldoorlog, een statig open gebouw opgericht als erkentelijkheid voor de verschillende steden die na de oorlog bijgedragen hebben tot het heropbouwen van Houffalize. De hal steunt op 8 houten pilaren die ieder een messing herdenkingsplaatje dragen met daarop een dankwoord aan de inwoners van Schaarbeek, Moeskroen, Ukkel, Marcinelle, Dolhain, Aarlon, Morialmé en Nismes. Op deze manier werd de nagedachtenis aan de troost en de steun, die aan Houffalize werd verleend, gebeiteld en tentoongesteld op een plaats waar elke voorbijganger het kan zien.

Maison du Parc Naturel des Deux Ourthes

In juni 2000 namen de gemeenten Bertogne, Gouvy, Houffalize, La Roche-en-Ardenne, Sainte-Ode en Tenneville het initiatief het Parc des Deux Ourthes op te richten in de vorm van een intercommunale. Het park kreeg geleidelijk vorm en werd op 12 juli 2001 concreet opgericht. De zetel van het park bevindt zich in Houffalize aan de ‘Place de Janvier 45’. In de tuin van het ‘Maison du Parc des Deux Ourthes’ bevindt zich het kunstwerk ‘Forêt Minérale’ van Emmanuel Steinhouser dat de zes betrokken gemeenten voorstelt. Het kunstwerk werd gesubsidieerd door de Provincie Luxemburg.

Pogge de Schaerbeek

In de Rue de Schaerbeek ondekt men aan de voet van de Kerger rots het stenen standbeeldje van Pogge, de held van de Schaarbekenaren. Men moet teruggaan in de tijd tot 5 maart 1945 toen de Schaarbekenaren in een colonne camions en ambulances onder leiding van hun Burgemeerster Dejasse afzakten naar Houffalize om te helpen het zware oorlogsleed van Houffalize te lenigen. Tot op de dag van vandaag houdt deze daad de goede relaties tussen de twee steden in stand.

De Pogge is een legendarische volksfiguur die symbool staat voor de uiterlijk logge, een ietsje goedige, maar toch slimme boer die graag een ‘geuske’ achteroverslaat. Hij is een herinnering aan het landelijk verleden van het dorp dat nu een stad geworden is. De echte naam van de Pogge was Pieter De Cruyer die op 19 juli 1821 geboren is. Beeldhouwer Louis van Cutsem heeft twee standbeelden van hem gemaakt, waarvan het ene in Schaarbeek staat en het andere in Houffalize.

Monument aux morts des deux guerres

Dit kunstwerk is van de hand van de kunstenaar Marcha uit Aywalle en werd in 1920 opgericht aan het marktplein, de huidige ‘Place du Roi Albert’. In 1984 besloot de gemeenteraad het monument naar beneden te brengen tegenover het stadhuis en het op te dragen aan de slachtoffers van de beide wereldoorlogen.

Square Saint-Pair – Jumelage Saint-Pair sur Mer-Kairon

Op 17 mei 1981 werd het eerste charter van de verbroedering tussen Houffalize en Saint-Pair sur Mer-Kairon ondertekend. Saint-Pair is een badstadje in Normandië. Onder burgemeester Lutgen werd het plantsoen aan de Place Roi Albert aangelegd en ingehuldigd om de verbroedering tastbaarder te maken voor de inwoners van Houffalize.

Panther Mark V tank

In vele steden en gemeenten in de Ardennen vindt men een tank die de herinnering aan het Von Rundstedt-offensief levendig houdt. Om de een of andere reden heeft Houffalize ervoor gekozen een Duitse Panther Mark V tank een centrale plaats te geven. De tank behoorde toe aan de 116e Panzer Division die Houffalize op 19 december 1944 binnenviel. De tank werd geraakt door een Amerikaanse granaat en eindigde haar loopbaan in de Ourthe aan de Route de La Roche. Ze werd in 1948 uit de Ourthe gehaald onder de brug van Houffalize en door de genietroepen van Namen hersteld.

Monument Henri Sébald

Henri Sébald werd op 21 februari 1889 als Duitser geboren als vijfde zoon van een gezin met 11 kinderen. Zijn ouders, Louis-Frédéric en Emma Sébald waren handelaren die rond 1860 naar Frankrijk uitgeweken waren en zich in Versailles en vervolgens in de buurt van Chesnay vestigden. Op 8 mei 1890 werd Henri Sébald tot Fransman genaturaliseerd. Hij ging naar het Lyceum tot zijn 15e en werd vervolgens beenhouwersgast in Argenteuil. Het beenhouwersgezin beschouwde hem als hun zoon en zij wilden hun zaak aan hem overlaten. Hij vervulde zijn 2 jaar durende legerdienst bij het 13e Lanciers van Le Mans en werd in juni 1814 opgeroepen als reservist en ingelijfd als brigadier bij het 23e Dragonders in Vincennes.

Op 1 augustus kreeg zijn eenheid opdracht naar het front te vertrekken. Toen de Fransen op 7 augustus Houffalize binnentrokken, wezen de inwoners hen op de aanwezigheid van Duitse soldaten in het Hotel du Commerce. Verrast als zij waren verschansten de Duitsers zich in een paardenstal. Tijdens de gevechten die volgden werden 3 Duitsers gedood, evenals Henri Sébald die zich in de eerste linie bevond. Hij is de eerste Franse soldaat die in België sneuvelde in 1914. Oorspronkelijk begraven in een massagraf voor soldaten, kreeg Henri Sébald een eigen begraafplaats van de stad. Op 10 juli 1939 werd uiteindelijk een monument te zijner ere opgericht in de rue de la Gare.

Chapelle de Notre-Dame de Lourdes

Toen Mejuffrouw Joséphine Mathurin in 1874 (16 jaar na de eerste verschijning) meeging op de eerste Belgische bedevaart naar Lourdes, beloofde ze een heiligdom gewijd aan O-L-V van Lourdes op te richten in Houffalize. Haar moeder en haar broer zijn onmiddellijk enthousiast over het project en besluiten het te financieren met de winsten uit het zondagswerk en hun zaak nooit meer te openen op zondag. In overleg met de kerkelijke overheid wordt het project op poten gezet en op 28 augustus 1875 wordt de eerste steen gelegd op de plaats die bekend staat als ‘le Pa de la l’eau’. Op 28 september 1876 wordt de kapel ingehuldigd. Tijdens het Ardennenoffensief blijft de kapel niet gespaard, maar ze wordt hersteld (weliswaar zonder het torentje) en op 14 augustus 1949 opnieuw geopend.

Le Pont Lanham

De Lanham brug biedt niet alleen een prachtig zicht op de Ourthe en de Kerk, zij herbergt ook een herinnering aan het Ardennenoffensief, gedurende hetwelk de Duitsers bij hun terugtocht 3 van de 4 bruggen over de Ourthe opbliezen op 10 december 1944. De inwoners van Houffalize slaagden erin de grootste brug binnen 45 minuten te herstellen, nog voor de aankomst van de Amerikaanse genietroepen. De gedenkstenen in het Engels en het Frans herinneren aan deze gebeurtenis die door Koloner Lanham van het 22e infanterieregiment in een brief werd gerapporteerd.

Eglise Sainte Cathérine d’Alexandrie

De Sint-Catharinakerk is het laatste overblijfsel van de priorij van Val des Ecoliers, die pas in 1785 ook parochiekerk van Houffalize werd. De bouw van de priorij werd in 1243 aangevat, maar werd, omwille van vertragingen in de bouw, pas in het begin van de 14e eeuw voltooid. De priorij werd bij de Franse inval, na de revolutie van 1789, gesloten, de goederen werden verbeurd verklaard en de monniken werden verbannen. Dit leidde tot verval en aftakeling, al bleven de kerk en de pastorie in grote mate bewaard. Tijdens het Von Runstedt-offensief werd de kerk zwaar beschadigd, maar opnieuw hersteld. In de kerk vindt men een uitzonderlijke koorlessenaar in de vorm van een arend (1370) en andere religieuze kunstwerken. Men vindt er eveneens de gisant van Thiery I (1244), gebeeldhouwd in zwarte kalksteen, evenals de grafsteen van Henri I (1288).

Le Vieux Cimetière

Het oude kerkhof rond de kerk is de moeite van een bezoekje waard. Er staan een aantal erg merkwaardige grafzerken, waaronder een grafmonument in bajociane kalk en een gedenksteen voor de schilder Jules Raeymaekers. Aan de rand van het kerkhof bevindt zich ook het monument voor de burgerlijke gesneuvelden. Dit monument werd in 1985, 40 jaar na het einde van het Ardennenoffensief, opgericht in opdracht van de 11 dames van het comité ‘Houffalize se souvient’.

Le Monument de la Jonction

Het Monument van de Verbinding herdenkt het feit dat op 16 januari 1945 de eerste en derde Amerikaanse legers elkaar onmoetten op een grondgebied dat deel uitmaakt van Houffalize. Het huidige monument werd opgericht op de ‘Place de Janvier 45’ en is van de hand van Alphonse Maréchal.

Het park

Indien u een ogenblik rust wil, kan u een wandelingetje maken door het park of gewoon even genieten van de rust. U kan ook even tot het sportcentrum lopen en uzelf trakteren op een partijtje minigolf.

Folklore

De eerste zondag van augustus organiseert Houffalize jaarlijks het ‘Carnaval du Soleil’, dat de stad op een deinende en ludieke manier in beweging brengt als één van de toppunten van de zomer. In november wordt de ‘Foire Sainte Cathérine’ georganiseerd, die zijn oorsprong vindt in de 14e eeuw en die nog steeds de traditie van de Catherinettes in ere houdt.

Zoals ieder stadje in de Ardennen kent ook Houffalize de nodige legenden. Een inwoner zal je graag de legende van de ‘Trou des Nûtons’ vertellen: Stroomafwaarts van Houffalize, ter hoogte van de Moulin Bock, bevindt zich op de rechteroever van de Ourthe de ‘Trou des Nûtons’, uitgesleten in de rots. Lang geleden hadden de Nûtons zich diep in de grot teruggetrokken. De inwoners van Houffalize zagen hen enkel bij zeer uitzonderlijke gelegenheden. Bij het vallen van de avond trokken zij echter naar de voet van de rots met een mank paard, een ketel met gaten, versleten schoenen en andere zaken die herstelling behoefden. Het paard werd aan een boom gebonden en de meegebrachte goederen werden op de grond gelegd, samen met voedingswaren zoals eieren, boter, een homp brood of een flink stuk gerookte hesp. De volgende morgen vond men op dezelfde plaats het paard goed beslagen, de ketel en de schoenen hersteld en de andere voorwerpen in perfecte staat.

Deze rare wezentjes waren echter ook berucht. Menigeen kende voorbeelden van een korenveld dat op onverklaarbare wijze afbrandde of van een boerderij die op al even onverklaarbare wijze beschadigd geraakte nadat een onverlaat het gewaagd had hen kwaad te berokkenen, te beledigen of te beschimpen.

De voortdurende vooruitgang en de veranderende sfeer in stad maakte echter dat zij een aantal jaren geleden besloten zich terug te trekken en niemand weet nog waar zij zich sindsdien ophouden…

 

Pin It on Pinterest

Share This