Bastogne – The Barracks

Het Koninklijk Legermuseum The Barracks is zonder meer een bezoek waard. Men geeft er u een uitgebreide toelichting over het hoe en het waarom van de slag om de Ardennen, ondersteund door een schat aan uitrustingsstukken en toestellen. De rijkdom van wat het museum te bieden heeft, overtreft de verbeelding, waarbij vooral het groot aantal legervoertuigen de aandacht trekt en de bezoeker met verstomming slaat.

Meer lezen...

Het Ardennenoffensief

De slag om de Ardennen betreft het laatste gevecht van de Tweede Wereldoorlog op Belgisch grondgebied en vond plaats van 16 december 1944 tot 28 januari 1945.  Het ging om een beslissende slag die het verloop van de oorlog grondig beïnvloed heeft.

De slag staat ook bekend als het von Rundstedt-offensief, al was de inbreng van von Runstedt erg beperkt vermits de planning hoofdzakelijk van Hitler zelf afkomstig was. De Amerikanen kennen de slag als “the battle of the bulge”, omdat de Duitsers er hoofdzakelijk op uit waren een wig te drijven tussen de meer noordelijk gelegen Engelsen en de zuidelijk oprukkende Amerikanen.

Op 16 december 1944 was het grijs, koud en vochtig in de Eifel en de Ardennen. De geallieerden concentreerden hun troepen aan de grenzen van het Ruhrgebied en Saarland en de Duitse troepen trokken zich massaal terug. Op datzelfde ogenblik echter besliste Hitler de tegenaanval in te zetten aan de Belgisch-Luxemburgse grens over een front van 100 kilometer van Echternach tot Monschau.

220.000 Duitse soldaten, gesteund door pantsertroepen van de SS, rukten op met als doel Antwerpen in te nemen en op die manier de bevoorrading van de geallieerden lam te leggen en troepen vrij te maken voor het oostfront. Hitler verklaarde dat “het offensief een oorlog zal zijn zonder schaamte en zonder mededogen”.

Noord-Luxemburg werd heroverd door het 7e Duitse Leger. Noordelijk daarvan stootte het 5e SS-pantserleger onder leiding van generaal von Manteufel in tien dagen door tot nabij Dinant en omsingelde op 20/21 december Bastogne. Sankt Vith daarentegen viel pas laat op 21 december, terwijl het 6e SS-pantserleger onder leiding van Generaal Dietrich in de richting van Luik ook maar beperkte terreinwinst boekte.

Houffalize is strategisch belangrijk omwille van de bruggen over de Ourthe. De stad werd op woensdag 20 december zonder veel weerstand ingenomen door de 115e pantserdivisie. Doordat de bezetting van Houffalize zo onverwacht gebeurde, konden de Duitsers beslag leggen op een lijst van verzetsstrijders onder de burgerbevolking die aangetroffen werd in een huis aan de Rue de Bastogne. Deze verzetsstrijders werden tijdens de dagen na de inval zonder veel omzien gemarteld en/of neergeschoten.

Het is enigszins ondanks zichzelf dat Bastogne het centrum en het symbool van deze wanhoopsdaad van de Duitsers werd. Hitler had het immers niet zozeer voorzien op de Ardennen en rekende erop al na 7 dagen de Maas over te steken en Antwerpen in te nemen, dat het knooppunt vormde van de geallieerde logistiek. Maar de Führer had de geallieerde weerstand onderschat. De eerste uren vorderden de troepen vlot, maar dan vertraagde de aanval op vele fronten. De Duitsers geraakten niet voorbij Elsenborn, maar vochten zich een weg via Stavelot, Trois-Ponts en Houffalize.

Terwijl de geallieerden troepen samentrokken voor de tegenaanval in het noorden en zuiden, kwam het Amerikaans 101e Airborne in alle haast uit Reims oprukken om Bastogne in te nemen. Bastogne bevond zich op een knooppunt van wegen  en moest ten koste van alles behouden blijven. Het 101e Airborne, onder leiding van generaal Mac Auliffe, kwam enkele uren voor de Duitsers aan en bood op heroïsche wijze weerstand tegen de oprukkende Duitsers.

Op 22 december werd de regio geteisterd door hevige sneeuwval, wat het Duitse leger echter niet verhinderde Bastogne volledig te isoleren, waarop de Duitse bevelhebber aan generaal Mac Auliffe een voorstel tot overgave liet bezorgen. Dit voorstel ontlokte de flamboyante generaal het historisch geworden antwoord “nuts”. Of de koppigheid van de generaal de loop van de oorlog echt fundamenteel veranderd heeft, blijft een open vraag. Feit is wel dat de Duitsers dagenlang opgehouden werden door hun mislukte poging om de stad in te nemen.

Op 23 december brak eindelijk de lucht open, zodat het geallieerde luchtoverwicht de kans kreeg om zich in de strijd te mengen. De geallieerde luchtmacht slaagde er enerzijds in Bastogne te bevoorraden met levensmiddelen en munitie en anderzijds de troepen op het terrein te bestoken… zonder mededogen, noch voor de burgerbevolking en noch voor de geallieerde troepen. Tijdens een bombardement op Malmedy kwamen 300 Amerikaanse soldaten om, evenals honderden burgers. De dag na Kerstmis ondergingen Houffalize en La Roche hetzelfde lot.

In de loop van de avond van 26 december kon Patton, aan het hoofd van het 3e Leger, oprukkend  vanuit Lorraine de omsingeling van Bastogne doorbreken en de troepen van generaal Mc Auliffe ontzetten.

Ondertussen kon de Duitse opmars op de oevers van de Maas tot staan gebracht worden in de gemeente Celles bij Dinant, die bekend staat als het uiterste punt van de Duitse opmars. Het was echter pas begin januari dat het offensief van kamp wisselde, zij het ten koste van hevige gevechten in sneeuw en ijzel, waarbij iedere terreinwinst zijn prijs had in termen van mensenlevens. Bij gebrek aan benzine en munitie stond Hitler uiteindelijk toe dat de gedemoraliseerde legers terugplooiden.

Eind januari 1945 was de Duitse wig geheel opgeruimd en waren de Duitsers teruggedrongen tot achter hun uitgangsposities achter de Siegfried Line.

In totaal waren er aan Duitse kant tussen de 80.000 en 120.000 gewonde, gesneuvelde of vermiste soldaten. Aan geallieerde kant betreurde men 70.000 à 95.000 gewonde, gesneuvelde of vermiste soldaten. Hoewel de Britten ook hebben meegestreden in de slag om de Ardennen, was hun rol beperkt. Slechts 2% van de geallieerde verliezen kwamen voor hun rekening.

Hierbij mag niet vergeten worden dat ook onder de burgerbevolking ruim 2.500 burgers het slachtoffer werden van bombardementen (ondermeer in La Roche, Houffalize, Bastogne en andere gemeenten uit de streek) of geëxecuteerd door SS eenheden in Stavelot, Wanne, Parfondruy, Bande en in verschillende gemeenten uit de regio Bastogne.

Naast het grote verlies aan mensenlevens werd bovendien ook een groot aantal tanks getroffen. In de Ardennen werden 733 tanks door de Duitsers buiten gevecht gesteld. Daarnaast gingen er nog eens 529 vliegtuigen verloren. Voor de Duitsers waren de materiële verliezen eveneens groot. In de Ardennen werden 324 Duitse tanks, 320 vliegtuigen en 6000 voertuigen door de geallieerden onherstelbaar beschadigd.

Pin It on Pinterest

Share This